Ik weet dat ik het kan.

Plaats hier al je vragen over Latijn!

Moderators: -MoiDea-, De Prof

Post Reply
daantjuh.2
Patroklos
Posts: 3
Joined: Thu Apr 25, 2019 12:05 pm

Ik weet dat ik het kan.

Post by daantjuh.2 » Sat Apr 27, 2019 10:54 am

Wie kan mij helpen met een vertaling naar het latijn? Het gaat om de zin 'Ik weet dat ik het kan'

Alessia
Patroklos
Posts: 5
Joined: Sat Feb 16, 2019 4:06 pm

Post by Alessia » Sat Apr 27, 2019 3:31 pm

Ik kan je wel twee mogelijkheden geven.
1) Scio quod id possum. = Ik weet dat ik het kan.
2) Scio quod potest. = Ik weet dat het mogelijk is.

De vorming van de eerste mogelijkheid.
Om een zin goed naar het Latijn te kunnen vertalen, moet je de Nederlandse versie eerst ontleden. Dit is een samengestelde zin. ‘Ik weet’ is de hoofdzin. ‘Dat ik het kan’ is een bijzin, maar om precies te zijn is het een lijdend-voorwerpszin.
Het infinitief van weten is in het Latijn scire. Je moet hier de indicativus praesens hebben. Bij dit onderwerp is dat scio. [Ik weet niet of je Latijn studeert, maar zo niet, weet dan dat je in het Latijn geen persoonlijk voornaamwoord nodig hebt als het psv een onderwerp is.] De hoofdzin is in het Latijn dus ‘Scio’.
We hebben nu het voegwoord ‘dat’ nodig, die een hoofdzin met een lijdend-voorwerpszin verbindt. Dat is in het Latijn quod. In de bijzin is ‘ik’ het onderwerp, met ‘kan’ als de bijbehorende persoonsvorm. Ook hier hebben we de indicativus praesens nodig. Voor het werkwoord posse [kunnen] is dat in dit geval possum. In de bijzin is ‘het’ het lijdend voorwerp en tegelijkertijd ook een persoonlijk voornaamwoord. Daarom moeten we ‘het’ wel vertalen. In dit geval hebben we dit psv in de accusativus nodig en dat is ‘id’. Dit alles creëert de volgende zin: Scio [ik weet] quod [dat] id [het] possum [ik kan]. [In het Latijn is het een gewoonte om de persoonsvorm en het onderwerp zo ver mogelijk uit elkaar te houden, vandaar deze (rare) zinsvolgorde. Je zou hier namelijk ‘ego’ tussen quod en id kunnen zetten. Dan betekent possum alleen maar ‘kan’.]

De vorming van de tweede mogelijkheid.
‘Ik weet’ is ook hier weer de hoofdzin. ‘Dat het mogelijk is’ is de bijzin, of nog specifieker, het lijdend-voorwerpszin. ‘Ik weet’ vertaal je weer met ‘Scio’ en ‘dat’ weer met ‘quod’. In de bijzin is ‘het’ het onderwerp. In het Latijn kan posse ook mogelijk zijn betekenen, dus vormen de woorden ‘mogelijk’ en ‘is’ de persoonsvorm. Het is mogelijk betekent in het Latijn potest. Dit alles geeft de volgende zin: Scio [ik weet] quod [dat] potest [het mogelijk is].

Mocht het belangrijk zijn, dan zou ik je aanraden om te wachten op een ‘second opinion’.

daantjuh.2
Patroklos
Posts: 3
Joined: Thu Apr 25, 2019 12:05 pm

Post by daantjuh.2 » Sun Apr 28, 2019 3:46 pm

Ontzettend bedankt voor je antwoord en uitgebreide uitleg! Het is inderdaad wel belangrijk dus ik hoop dat er nog iemand is die het kan bevestigen.
Zou je bij de eerste variant ook het woordje id weg kunnen laten? Net zoals bij de tweede optie.

Alessia
Patroklos
Posts: 5
Joined: Sat Feb 16, 2019 4:06 pm

Post by Alessia » Mon Apr 29, 2019 2:40 pm

Kort antwoord: Nee, je kunt 'id' niet weg laten. Id is geen onderwerp, maar een lijdend voorwerp. Bij de tweede mogelijkheid is 'het' in de Nederlandse zin wel een onderwerp en daarom kun je aan de bijbehorende persoonsvorm zien wat het onderwerp is.

Lang antwoord:
De reden dat je bij de tweede mogelijkheid het persoonlijk voornaamwoord 'het' weg kunt laten is dat 'het' in de Nederlandse zin een onderwerp is. In het Latijn is het namelijk zo dat je aan de persoonsvorm kunt zien met welk onderwerp je te maken hebt. Bij regelmatige werkwoorden kun je dat aan de persoonsuitgangen zien, maar voor posse moet je zijn rijtje kennen. De persoonsvorm die bij 'het' hoort is 'potest', dat 'het is mogelijk' betekent.

Als we gaan kijken naar het rijtje van het onregelmatige werkwoord posse [tweede zin: mogelijk zijn, eerste zin: kunnen], dan kun je zien hoe het onderwerp weg laten geen punt is.
possum = ik kan of ik ben mogelijk
potes = jij kunt of jij bent mogelijk
potest = hij/zij/het kan of hij/zij/het is mogelijk
possumus = wij kunnen of wij zijn mogelijk
potestis = jullie kunnen of jullie zijn mogelijk
possunt = zij kunnen of zij zijn mogelijk

In de zin 'Ik weet dat ik het kan.' is 'het' een persoonlijk voornaamwoord, maar geen onderwerp. [Wat kan ik? Het.] Daarom kun je niet aan de persoonsvorm zien wat het persoonlijk voornaamwoord is en zul je 'het' moeten vertalen. De juiste vertaling is 'id', omdat 'het' een lijdend voorwerp in de Nederlandse zin is.

daantjuh.2
Patroklos
Posts: 3
Joined: Thu Apr 25, 2019 12:05 pm

Post by daantjuh.2 » Mon Apr 29, 2019 4:31 pm

Bedankt voor je uitgebreide en duidelijke uitleg! Het is voor mij allemaal een beetje weggezakt. Nog één laatste vraag dan. :D
Wanneer gebruik je quia i.p.v. quod?

Alessia
Patroklos
Posts: 5
Joined: Sat Feb 16, 2019 4:06 pm

Post by Alessia » Mon Apr 29, 2019 5:57 pm

De betekenissen van de woorden quod en quia komen een beetje overeen, omdat quod en quia beiden 'omdat' kunnen betekenen. Verder zijn de betekenissen verschillend. Om te bepalen welk woord je gebruiken moet, kijk je welke betekenis bij welk woord past.
Quod:
1. omdat
2. (datgene) wat
3. [bij het inleiden van een lijdend-voorwerpszin] dat

Quia:
1. omdat
2. doordat

Verder nog:
Als je een redengevend verband wilt aangeven, zou quia handiger zijn, omdat quia alleen maar een redengevend of oorzaak-gevolg verband kan aangeven. Deze verbanden liggen qua betekenis vrij dichtbij elkaar. Maar je mag hiervoor natuurlijk ook quod gebruiken.

Post Reply